Yazı Detayı
26 Mart 2021 - Cuma 07:38
 
21 Mart Sadece Bir Gün Değildir.
RIDVAN SÜZEN
 
 

21 Mart Sadece Bir Gün Değildir.

 

İnsanın var olduğu günden bu güne kadar estetiğe olan eğilimi değerinden ödün vermemiştir. İnsan, bunu sürekli sorgulamayı bilmiş ona ulaşmak için birçok çaba sarf etmiştir. Bu estetik kavramının temelinde yatan ise güzellik olgusudur. Güzelliğin insanın üzerinde sihrî bir etkisinin olduğu tartışmaya kapalı bir gerçektir. Yani güzelliğin karşısında irademizin elden gittiğini tarihin tozlu sayfaları bizlere harf harf öğretmektedir. Bunun en güzel örneğiniHz. Yusuf'un güzelliği karşısında ellerini kesen ve bunun farkında bile olmayan Züleyha'nın yakın arkadaşlarında görmekteyiz. Bu hâdise âyet ile temelli olup inananlar için emsal ve ibret teşkil etmektedir.

 

İnsanın insana duyduğu aşkın; şarkı, türkü, söz ve özellikle şiirle ifade edildiğini çoğumuz biliriz. Kimisi defter dolusu şiirler yazar, karşıdaki bilmez, kimisi en güzel türküleri yazar, bu yıllar sonra anlaşılır, kimi de Abdurrahim Karakoç gibi dergiye yazar ve insanlar bunun sadece şiir olduğunu düşünür ama onlar asıl olarak Mihriban'a mektuptur… vs.Ama bir mimarî eserle aşkını ifade eden tek insan herhalde cennet mekan Mimar Sinan'dır.Kimdir Mimar Sinan. Mihrumah’a olan sevdasını nasıl işlemiştir. Şimdi siz değerli okuyucularla tarihimizde meydana gelen bu güzel bir hikâyeye eğilelim.

 

MohaçMeydan Savaşı'nda ortaya çıkan Mimar Sinan, İslam’la şereflenip devşirme olarak Osmanlı Devleti'nin hizmetine alınır.  Tarihler 16. Yüzyıl ve Osmanlı'nın en parlak dönemi olan Kanuni Sultan Süleyman dönemidir. Kendisi de mükemmel bir şâir olan Kanuni, sanatı, edebiyatı ve özellikle sanatçıyı himaye etmiş, sarayın her türlü imkânından sanatçıyı faydalandırmıştır.  Hürrem’den olan kızı MihrumahSultan ise o dönemlerde yirmili yaşlardadır. Kimi kaynaklara göre dört dil bilen Mihrumah, güzelliğiyle de herkesi kendine hayran bırakmıştır. Dönemin minyatür ustalarının eserlerine göre büyük şehla gözlere sahip olmanın yanında,  güzelliğin cezbeden simgesi olan çene çukuruna- ki buna Divan şiirinde Çah-ı zenehdandenir-ve yanaklarında iki gamzeye sahiptir.  Mimar Sinan ise o dönemde altmışlı yaşlardadır.  Arada neredeyse yarım asırlık bir fark vardır. Fakat belli ki onun da iradesi bu güzelliğin karşısında bîçare kalmış ve gönlünükaptırmıştır. Bunu ise kimseye söylemeyip yaptığı iki mimarî eserle dile getirmiş ve adetaaşkın kanununu yazmıştır.

 

Saray, Mimar Sinan'dan Üsküdar'da bir cami yapmasını emreder. Bu cami, Kanuni'nin kızı olan Mihrumah Sultan adına yapılacaktır. Fırsatı bulan Mimar Sinan, astronomi ve matematik bilgisini de bu aşamada devreye koyar ve bununla akıllara durgunluk verecek iki yapı tesis eder.Üsküdar'da yapılan caminin yanı sıra Edirnekapı semtinde bir cami daha yapar. Bunların yapımı 1 yıl arayla 21 Mart tarihlerinde teslim edilir. Mihr, Farsça güneş, Mah ise ay anlamındadır. Yılın sadece bu gününde Edirnekapı'daki caminin tepesinde Mihr, yani güneşbatmaya doğru giderken, Üsküdar'daki caminin tepesinde ise Mah, yani ay görülür. Üsküdar'daki câmiye kuşbakışı bakıldığında kubbe ve yapısında etekleri savrulan insan görünümü varken -ki bu Mihrumah Sultan’ı simgeler-Edirnekapı'daki câmide ise tek minare ile yalnız duran bir insanın görünümü- bu da Sinan’ı simgeler-vardır. Bu ambiyans sadece 21 Mart'ta meydana gelirken bu tarih aynı zamanda Mihrumah Sultan'ın doğum günüdür. Birinin tepesinde Mihr,  öbürünün tepesinde Mah, birleşince “Mihrumah” yani, güneş ve ay yani Sinan’ın sevdalandığı kişi. Sadece ekinoks tarihinde coğrafi olarak meydana gelen bu olay, Mimar Sinan'ın gönlündeki en güzelin dünyaya geldiği gündür. Buyapılanlar cereyan ederken Mihrumah Sultan, çoktan Diyarbakır valisi Rüstem Paşa'nın eşi olmuştur. Sinan ise bunu yüreğine gömmenin yanı sıra eserlerinde bunu İlmek ilmek işlemiştir. Bu da bizlere 21 Mart’ın sadece bir ayın veya bir yılın günü olmadığını göstermektedir. Ne tesadüfîdir ki bu tarih dünya şiir günü olarak da Unesco tarafından kutlanmaktadır.

 

Şimdi durup düşünmek lazım. Güzelliğin karşısında iradenin elden gitmesine ne denir? Bu iki mimarî yapıyı birçok bilim alanını seferber edip ortaya koymak ne ile açıklanır?

 

Aşkı, aşk gibi yaşayabilmenin ümidiyle… Kalın sağlıcakla.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
Etiketler: 21, Mart, Sadece, Bir, Gün, Değildir.,
Yorumlar
Haber Yazılımı