Yazı Detayı
24 Temmuz 2020 - Cuma 07:47
 
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (2)
İBRAHİM OKUYAN
 
 

Aney Kalk Bir Zılgıt Çal
Urfa’ma “SU” geliyor

Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (2)

 

Yazı dizisinin 2.bölümü.

 

Geçtiğimiz günlerde;

Şanlıurfa Milletvekili, 

Eski Tarım Bakanı Fakıbaba, ne yazık ki;

Urfa kendi tarımının yanı sıra Türkiye'nin 48 ilinde de; 

Mevsimlik tarım işçileri ile, 

Tarımı ayakta tutan yegâne bir şehirdir. 

Gurur duyuyoruz.” diyerek günümüzün modern köleleri de denilen 

Mevsimlik tarım işçiliğini övebilmektedir.

 

Halbuki Güneydoğu Anadolu Projesi aynı zamanda, 

Topraksız köylüyü toprak sahibi yapılmasını da hedefliyordu.

Dönüm başı maksimum faydanın bu yolla sağlanabileceği hesaplanmıştı.

 

Toprak ve Tarım Reformu

 

Bir üretim aracı olarak toprağın önemi tarih öncesi devirlerden itibaren bilinmektedir. 

Bundan dolayı toprağın mülkiyeti konusu, tartışmaların ve çatışmaların sebebi olmuş ve zamanla devletlerin rejimi ile toprağın hukuku arasında anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. 

 

Nitekim Osmanlı toprak düzeni 

Devletin yalnız iktisadi hayat üzerindeki denetimini değil, 

Aynı zamanda askerî ve idari yapısını yansıtır. 

 

Bu düzenin temeli, 

Tarla vasfına haiz olan, 

Yani sürülen, ekilen ve hububat yetiştirilen toprakların “devlete” ait olmasına dayalıdır. 

 

Devlete veya hükûmete aitliği ifade eden ve mirî adıyla anılan bu toprakların işletilmesi 

Orada yaşayan köylü ailelerin “kiracı” konumunda olmalarıyla sağlanmaktaydı. 

 

Bu husus genel olarak “dirlik veya tımar” adıyla bilinmektedir. 

 

Dirlik Toprakları: Belli hizmet karşılığı devlet adamlarına ve görevlilere verilen topraklardır. 

 

Üç kısma ayrılmıştır.


a) Has: Yıllık geliri yüz bin akçeden fazla olan dirliklerdir. 

Haslar padişahlara, 

Vezirlere, divan üyelerine, şehzadelere, beylerbeylerine, sancak beylerine verilirdi. 

 

Has sahipleri dirliklerinin gelirine göre silahlı ve her an savaşa hazır cebelu beslerdi.


b) Zeamet: Yıllık yirmi bin ile yüz bin akçe geliri olan topraklardır. 

Orta dereceli devlet memurlarına, kadılara, hazine ve tımar defterdarına, alay beylerine, kethüdalara, kale komutanlarına ve divan katiplerine verilirdi. 

 

Zeamat sahipleri ilk yirmi bin akçe hariç sonraki her beş bin akçe için bir cebelu beslerdi.
 

c) Tımar: Yıllık geliri üç bin ile yirmi bin akçe arasında olan dirliklerdir. 

Bunlar geçimlerini sağlamak ve hizmetlerine ait masrafları karşılamak üzere 

Bir kısım asker ve memurlara tahsis edilen topraklardı. 

Tımar sahipleri gelirlerinin üç bin akçesini geçimleri için ayırırdı. 

Buna kılıç tımarı denirdi. 

 

Geri kalan her üç bin akçe için bir cebelü beslerlerdi.

 

Tımar toprakları üç kısma ayrılmıştır.
 

1. Mustahfaz tımarı: Camii imam ve Hatiplerine verilirdi.
2. Eşkinci tımarı : Savaşta yararlılık gösterenlere verilirdi.
3. Hizmet Tımarı : Saray da çalışanlara verilirdi.

 

Bu sistemin idaresi ise, 

Söz konusu toprakların gelirleri ölçüsünde 

Has, zeamet ve tımar esasına göre taksim edilerek, 

Belirli bir hukuk dairesinde gerçekleşiyordu. 

 

Böylece iktisadi olduğu kadar, 

Askerî yönü de olan bir teşkilat ortaya çıkmakta ve merkezî yapı içinde denetlenmekteydi. 

 

Zira nüfusun büyük çoğunluğunu teşkil eden köylülerin 

Bir nizam içinde tutulmasına, 

Güvenliklerinin sağlanmasına ve 

En temel ihtiyaç maddesi olan Hububat Üretiminin 

Devamlı olarak ve öngörülebilir biçimde gerçekleştirilmesine 

Son derece önem verilmekteydi.

 

Osmanlı toprak düzeni bozulduğu ve 

Giderek mirî topraklar ( Devlet hazinesine ait olan ait topraklar)

Özel mülk haline geldiği için Topraksız çiftçiler meselesi ortaya çıkmıştı. 

 

Dolayısıyla Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren 

Bu konu hükûmetlerin önemli ve öncelikli işleri arasında yer aldı. 

Bu meyanda 1925 yılında devlet arazilerinden topraksız çiftçilere 

200 dönüme kadar taksitle arazi satılması kararlaştırıldı. 

 

Ayrıca bu uygulamanın yaygınlaşması ve süreklilik kazanabilmesi için 

1926 ve 1934 yıllarında İskân Kanunları kabul edilerek, 

Aşiretlerin veya onlar adına ağaların eline geçmiş olan toprakların 

Devlet mülküne dönüştürülmesi yolu açıldı.

 

Böylece çok sayıda göçmene ve topraksız çiftçi ailelere toprak dağıtıldı. 

 

Buna rağmen İstenilen sonuçlara ulaşılamadığı için 

1945 yılında Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu çıkarıldı. 

Bu kanun yapılan bazı değişikliklere 

1973 yılına kadar yürürlükte kaldı, ancak gerektiği ölçüde uygulanamadı.

 

1973 yılında daha kapsamlı olarak Toprak ve Tarım Reformu Kanunu kabul edildi. 

 

Verimliliği ve sosyal adaleti esas alan bu kanun, 

17 bölüm ve 237 maddeden oluşuyordu. 

 

Kanunun uygulanmasına, 

Urfa ili pilot bölge seçilerek başlandı ve 1978 yılına kadar devam etti. 

 

Bu kanun kapsamında Urfa ilinde 1.616.090 dönüm arazi kamulaştırıldı.

Ayrıca dağıtılabilecek 1.000.000 dönümden fazla hazine arazisi vardı. 

 

Böylece 30.000 civarında olduğu tespit olunan 

Topraksız ailelerin toprak sahibi olabileceği ortaya çıktı, 

Ancak sadece 1.218 aileye toprak verilebildi. 

 

Dahası bu aileler, 

Kanunun Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmesi ve 

Yerine yeni düzenlemenin yapılmamış olması dolayısıyla tapu sahibi olamadılar.

 

Birçok kurum ve kuruluşun iş birliği yaparak gerçekleştirdiği çalışmaların 

Neden tamamlanamadığı tahlil edilmektedir. 

 

Meselenin arka planı dikkate alınırsa, kronikleşmesinde iktisat-siyaset ilişkisi vardır.

Bu günkü toprak sahiplerin kimler olduğu tapu kayıtlarından ulaşmak mümkündür.

 

O yüzden bugünlerde;

Topraksız pek çok aile çocukları eğitimlerini yarıda keserek 48 ile çalışmaya gidiyorlar.

Şanlıurfa onlar için kışlık konaklama alanıdır.

 

Binlerce yıl öncesinde;

Göbekli tepeyi terk eden atalarımız,

Bir daha dönerler diye tapınaklarını, 

Belki de bu günleri hayal ederek gömmüşlerdi.

 

Bu yazı dizisinin amacı, 

Fırat’la Harran’ın; hasretini ve vuslatını anlatmaktır.

 

Devam edecek

 

İbrahim Halil OKUYAN

Yüksek İnşaat Mühendisi

 

24.Temmuz.2020 MERSİN

 
Etiketler: Aney, Kalk, Bir, Zılgıt, Çal, Urfa’ma, “SU”, geliyor, , Harran’ın;, Hasreti,, Bereketi,, Canı, (2),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
03 Aralık 2021
Anketler
26 Kasım 2021
Mediha Hoca
19 Kasım 2021
Lider
12 Kasım 2021
Düzen !
05 Kasım 2021
Suyun Genleşme Mucizesi
29 Ekim 2021
Neden ? Cumhuriyet ?
22 Ekim 2021
Kutsal Bok Böceği
15 Ekim 2021
Ayakkabı ( 2.Bölüm )
08 Ekim 2021
Ayakkabı
01 Ekim 2021
Yahya Baba
17 Eylül 2021
Yaşlı Adam ve Atının Hikayesi
10 Eylül 2021
Siklon Operasyonu
03 Eylül 2021
Petrodolar Ve ABD (6)
27 Ağustos 2021
PETRODOLAR ve ABD (5)
20 Ağustos 2021
PETRODOLAR ve ABD (3)
13 Ağustos 2021
PETRODOLAR ve ABD (3)
06 Ağustos 2021
KARGA BOKU !
30 Temmuz 2021
PETRO DOLAR ve ABD (2)
23 Temmuz 2021
PETRO DOLAR ve ABD (1)
16 Temmuz 2021
AMPUL
09 Temmuz 2021
İÇİMİZDEKİ DÜZENBAZLAR
02 Temmuz 2021
BİR HAMAM HİKAYESİ
25 Haziran 2021
BABAN GELİRSE !
18 Haziran 2021
UÇURUM ÇİÇEĞİ
11 Haziran 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 5
04 Haziran 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 4
28 Mayıs 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 3
21 Mayıs 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 2
14 Mayıs 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ-1
07 Mayıs 2021
CERRAH OLMAK İSTERDİM AMA KAZANAMADIM
30 Nisan 2021
DUNNİNG-KRUGER ETKİSİ 2
23 Nisan 2021
DUNNİNG-KRUGER ETKİSİ 1
16 Nisan 2021
" COĞRAFYA KADERDİR "
09 Nisan 2021
TERBİYE YARATILIŞA BAĞLIDIR
02 Nisan 2021
ŞEKERE BOY ABDESTİ
26 Mart 2021
“ BİLMİYORUM ” diyebilmek ….
18 Mart 2021
ÇANAKKALE VE AZMAN DEDE
12 Mart 2021
Arı Mucizesi
05 Mart 2021
ADALETİNLE BİN YAŞA EMİ
26 Şubat 2021
SEVGİNİN HEDİYESİ
19 Şubat 2021
ŞAHİN HOCA
12 Şubat 2021
MUHTAR ÇAKMAĞI
05 Şubat 2021
ÇOBANIN DUASI
29 Ocak 2021
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı
22 Ocak 2021
Dr. ADNAN SAYRUN ve TRAHOM
15 Ocak 2021
VALİLİK PROJELERİ -2
08 Ocak 2021
DSİ KÜLTÜRÜ
01 Ocak 2021
Ne Mutlu Türk'üm Diyene !
25 Aralık 2020
VALİLİK PROJELERİ 2009-1
18 Aralık 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.4
11 Aralık 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.3
04 Aralık 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.2
27 Kasım 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.1
20 Kasım 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (8)
13 Kasım 2020
Neme lazım be Sultanım!
06 Kasım 2020
HERKES SUÇLU!
30 Ekim 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (7)
23 Ekim 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (6)
16 Ekim 2020
Urfa’ya Niye Hızlı tren gelsin ki
09 Ekim 2020
EĞİTİMDE BAŞARISIZLIĞIMIZ TESCİLLİ
02 Ekim 2020
HARDAL 2
25 Eylül 2020
HARDAL (1)
18 Eylül 2020
SUSKUN BELEDİYE 4
11 Eylül 2020
SUSKUN BELEDİYE 3
04 Eylül 2020
SUSKUN BELEDİYE 2
28 Ağustos 2020
SUSKUN BELEDİYE (1)
21 Ağustos 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (5)
14 Ağustos 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (4)
07 Ağustos 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (3)
30 Temmuz 2020
ÇOCUKLAR YÜZSÜN ama ANALAR AGLAMASIN
17 Temmuz 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor
10 Temmuz 2020
Şanlıurfa ve Bir Barajın Hikayesi
03 Temmuz 2020
KÖTÜ TOHUM !!!...
25 Haziran 2020
Davulcu Remo'dan bu yana...
19 Haziran 2020
GAZ LAMBASI
11 Haziran 2020
ÖZGEÇMİŞİM
Haber Yazılımı