Yazı Detayı
20 Kasım 2020 - Cuma 10:19
 
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (8)
İBRAHİM OKUYAN
 
 

Şanlıurfa Tünelleri
Atatürk Barajı gölünden alınan suyu
Şanlıurfa Ovalarına akıtacak sistemdir.
Şanlıurfa Tünelleri Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alır.
Güneydoğu Anadolu Projesi’nin en büyük kilit yapılarından biri olan Tüneller,
Yaklaşık 358 000 ha cazibeyle ve 118 000 ha pompajla olmak üzere 476 000 ha araziyi
sulayacak şekilde planlanmıştır.
Şanlıurfa Tüneller sistemi;
Her biri 7,62 m çapında ve 26,4 km uzunluğunda
İki adet dairesel kesitli,
Beton kaplamalı tünelden oluşur.
Tünellerin toplam uzunluğu,
Ulaşım ve bağlantı tünelleri dâhil 57,8 km’ dir.
Atatürk Barajı gölünden;
Tüneller vasıtasıyla alınan “328 m3/s” miktarındaki su;
Harran ve Mardin ovalarına iletilecek şekilde tasarlanmıştır.
İki paralel Tünelden oluşmuş sistemde,
Tünellerin eksenden eksene mesafesi 40 m’ dir.
Tünellerden kazı malzemesinin dışarıya kolay nakledilmesi,
Kazı ve betonlama işlemlerinin aynı anda yürütülebilmesi için,
Tüneller arasına her 500m’ de bir irtibat tüneli açılmıştır.

2

Bu bağlantılar sayesinde çeşitli aynalarda aynı anda farklı imalatlar yapılabilmiştir.
İrtibat tüneli toplam 52 adettir.
Böyle uzun bir tünelde havalandırmanın iyi yapılabilmesi çok önemlidir.
Bu amaçla, havalandırma bacaları
Her iki tünele de hizmet vermesi için irtibat tünellerinin ortasına gelecek şekilde açılmıştır.
Yaklaşık her 1500 m’ de bir baca olup,
Derinlikleri 65,24 m ila 207,95 m arasında değişmektedir.
Toplam baca sayısı 23 adettir.
Tüneller,
Su akış yönüne göre sol tarafta bulunan tünel T1,
Sağ tarafta bulunan tünel ise T2 olarak adlandırılmıştır.
Urfa Tüneli ilk zamanlarda “Tek Tünel” olarak planlanmıştır.
Ancak daha sonra inşaat kolaylığı ve ileride bakım imkânları vb sebepler dikkate alınarak
Birbirine paralel iki tünel olarak düzenlenmiştir.
İlk projede orta ağızda bir şaft yardımı ile toplam 8 aynada kazı yapılması planlanmaktaydı,
Ancak daha sonra bundan vaz geçilmiştir.
Bunun yerine yaklaşım tünelleri yapılmıştır.
Tünellerin inşa edilmesini kolaylaştırmak ve
Süre kazanmak için 3 adet yaklaşım tüneli yapılmıştır.
Böylece toplam 16 aynada kazı yapma imkânı sağlanmıştır.
T1 tünelinin 6+900 km’ sinde Yaklaşım-2 tüneli,
12+244 km’ sinde Yaklaşım-1 tüneli ve
T2 tünelinin 20+245 km’ sinde Yaklaşım-3 tüneli bulunur.
Yaklaşım 3 tüneli işin bitiminde kapatılmayıp denge bacası olarak kullanılmaktadır.
Şanlıurfa’da;
Yıllardır konuşulan, her seçimde, tüm adaylar tarafından vaat edilen,
“Şanlıurfa Taşkın Derelerinde Su Akıtılması” için,
Karakoyun, Sırrın ve Cavsak dereleri için gerekli su bu yaklaşım 3 tünelinden temin edilebilir.
Bu konuda istikşaf raporları hazırlanmıştır.
Ben bu derelerden özellikle Sırrın Deresinden su akıtılması konusunun üç etap halinde;
Karaköprü, Haliliye ve Eyyübiye Belediyelerince realize edilmesini öneriyorum.
Bu derelerden su akıtılması realize edildikten sonra ile özellikle yeşil alanların,
Bu derelerden akan (Ham Su) ile sulanmasını önemsiyorum.
Arıtılmış su ile bitkilerin sulanmasını v israf olarak görüyorum.

3

Birinci ihale
İlk defa 4.4.1977 tarihinde ihaleye çıkarılan ve
Keşif bedeli 8,9 milyar Türk lirası olan bu iş,
40,5 tenzilatla 5,3 Milyar Türk lirası bedelle;
“Doğuş inşaat Ticaret Limited Şirketi” ne ihale edilmiştir.
Günümüzde artık bu tür ihale indirimlerine rastlanmamaktadır.
Bu yıllarda Urfa Tünellerinin menbasında;
Bedir Depolaması yer almaktaydı ve
Fırat Nehri üzerinde inşa edilecek “Karababa Barajı”’ndan
Buraya sulama suyunun pompajla iletilmesi öngörülüyordu.
Bu riskli bir proje idi.
Enerji fakiri ülkemizde;
Bu barajdan elde edilecek enerjinin üçte birinin,
Bu amaçla kullanılması demekti.
Daha sonra yukarıda daha detaylı izah ettiğim gibi “Karababa Barajı” yükseltilince
Bu sorun ortadan kalktı ve “Bedir Depolaması” da iptal edildi.
Bedir Depolaması iptal edilince de;
Tünele su girişi bir yaklaşım kanalı ile cazibeyle temin edildi.
Doguş İnşaat zamanında yaklaşım kazıları ve tünel kazıları başladı.
Ancak o yıllarda Güvenlik ve Yakıt sorunları vardı.
Fiyatlar astronomik olarak artıyordu.
O yıllarda artık Ankara’ya giderken arabalarımızın arkasına benzin bidonları koymadan
Yola çıkmıyorduk.
Zor yıllardı.
Bu arada tasfiye kararnamesi çıktı.
İsteyen müteahhitler işlerini kararname gereği;
Ceza-i bir yaptırım olmadan bırakabiliyorlardı.
O yıllarda yüksek enflasyon ve diğer sebeplerle sık sık kararname çıkıyordu.
Tünel Müteahhidi de
İşi bırakıp ilerde şartlar düzelince tekrar daha iyi şartlarla alırım düşüncesiyle;
8/505 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince müteahhidin talebi üzerine,
25 Haziran 1981 tarihinde işi tasfiye edildi.
DSİ müteahhide ait tesisleri ve birtakım makinaları satın aldı.

4

Ancak daha sonra yapılan ihalede
Doğuş inşaat İlkine göre daha düşük fiyat vermesine rağmen işi alamamıştır.
Ancak daha ileriki yıllarda Doğuş inşaat;
Atatürk Barajı derivasyon tünellerini yapmıştır.
Hayallerimiz ertelenmişti.
O yıllarda ramazan yaz aylarına gelirdi.
Çok sıcak günlerdi.
Ramazan’da tünellerde serinleyen Urfalılara rastlamak olağandı.
O yıllarda elektrik sık sık kesilirdi.
Klimalar yoktu.
Yeterli içme ve kullanma suyu yoktu.
Batıda ramazanda Hocalar;
Urfa’da oruç tutanların yüzü hürmetine ile başlayan dualar ederlerdi.
İkinci ihale
Şanlıurfa Tünelleri Sistemi inşaatı,
4 Eylül 1981 'de “AKPINAR Şirketler Grubu”’na ihale edilmiştir.
Dünyadaki en uzun sulama tüneli olan Şanlıurfa tüneli sistemi her biri yaklaşık 26,4 km
uzunluğunda olana 2 adet paralel tünel ve bu tünelleri birbirine bağlayan bağlantı tünelleri
ile 3 adet yaklaşım tünelinden oluşmakta olup toplam tünel uzunluğu 58.400 metredir.
Kazı ve destekleme çalışmaları en az 16 kazı aynasından yürütülen tünelde delme-patlatma
ve tünel kazı makinesi (Roadheader) ile kazı imalatları yapılmıştır.
Püskürtme betonu, tel kafes, farklı türlerde kaya bulonu, çelik iksa ve çelik segmentlerle
desteklenen tüneller, betonarme kaplama ve enjeksiyon ile işletmeye hazır hale getirilmiştir.
Tünel Uzunluğu: 58.400 m
Tünel Kazısı : 3.382.000 m3
Tünel Kazı Çapı: 9,50 m
İşin Bitirme Tarihi: 13.12.1998
Üçüncü İhale
Sözleşme Bedeli: 70.112.552 USD
İş Bitim Tarihi : 19/12/2005
Atatürk Barajı ile Harran Ovası Ana Kanalı arasında;
Her biri 26 km uzunluğundaki,
İki adet betonarme kaplama tünel,
Bu tünellerin ekseni boyunca 52 adet bağlantı tüneli ve

5
3 adet ulaşım tünelinin desteklenmesi,
Enjeksiyon işleri ve beton kaplama yapımı ikmal işleri
Kolin- Aydeniz -Eren Ortak Girişimi tarafından gerçekleştirilmiştir
İlerleyen tarihlerde;
1994 yılında Urfa Tüneli'ne törenle su verildi.
2002 yılı Mayıs Şanlıurfa tünelleri tamamlandı.

Harran'da artık yeşil bir örtü var.
Toprak bilinçsiz kullanılsa da
Bölge artık Türkiye'nin en büyük pamuk üreticisi.
Devam edecek…
Saygılarımla.
İbrahim Halil OKUYAN
Yüksek İnşaat Mühendisi
20.Kasım.2020 ŞANLIURFA

 

 

 

 

 
Etiketler: Aney, Kalk, Bir, Zılgıt, Çal, Urfa’ma, “SU”, geliyor, Harran’ın;, Hasreti,, Bereketi,, Canı, (8),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
21 Ocak 2022
Üç Zamanlı Mesken Elektrik Tarifesi Nedir ?
14 Ocak 2022
İngiliz Siyaseti
07 Ocak 2022
Ara Sıra Baltaları Bilemeli
31 Aralık 2021
Sultanın Habbeleri
24 Aralık 2021
Seçim Sistemi Ve İttifaklar
17 Aralık 2021
Kufeli’nin Devesi
10 Aralık 2021
Bir Cin Hikayesi !
03 Aralık 2021
Anketler
26 Kasım 2021
Mediha Hoca
19 Kasım 2021
Lider
12 Kasım 2021
Düzen !
05 Kasım 2021
Suyun Genleşme Mucizesi
29 Ekim 2021
Neden ? Cumhuriyet ?
22 Ekim 2021
Kutsal Bok Böceği
15 Ekim 2021
Ayakkabı ( 2.Bölüm )
08 Ekim 2021
Ayakkabı
01 Ekim 2021
Yahya Baba
17 Eylül 2021
Yaşlı Adam ve Atının Hikayesi
10 Eylül 2021
Siklon Operasyonu
03 Eylül 2021
Petrodolar Ve ABD (6)
27 Ağustos 2021
PETRODOLAR ve ABD (5)
20 Ağustos 2021
PETRODOLAR ve ABD (3)
13 Ağustos 2021
PETRODOLAR ve ABD (3)
06 Ağustos 2021
KARGA BOKU !
30 Temmuz 2021
PETRO DOLAR ve ABD (2)
23 Temmuz 2021
PETRO DOLAR ve ABD (1)
16 Temmuz 2021
AMPUL
09 Temmuz 2021
İÇİMİZDEKİ DÜZENBAZLAR
02 Temmuz 2021
BİR HAMAM HİKAYESİ
25 Haziran 2021
BABAN GELİRSE !
18 Haziran 2021
UÇURUM ÇİÇEĞİ
11 Haziran 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 5
04 Haziran 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 4
28 Mayıs 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 3
21 Mayıs 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 2
14 Mayıs 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ-1
07 Mayıs 2021
CERRAH OLMAK İSTERDİM AMA KAZANAMADIM
30 Nisan 2021
DUNNİNG-KRUGER ETKİSİ 2
23 Nisan 2021
DUNNİNG-KRUGER ETKİSİ 1
16 Nisan 2021
" COĞRAFYA KADERDİR "
09 Nisan 2021
TERBİYE YARATILIŞA BAĞLIDIR
02 Nisan 2021
ŞEKERE BOY ABDESTİ
26 Mart 2021
“ BİLMİYORUM ” diyebilmek ….
18 Mart 2021
ÇANAKKALE VE AZMAN DEDE
12 Mart 2021
Arı Mucizesi
05 Mart 2021
ADALETİNLE BİN YAŞA EMİ
26 Şubat 2021
SEVGİNİN HEDİYESİ
19 Şubat 2021
ŞAHİN HOCA
12 Şubat 2021
MUHTAR ÇAKMAĞI
05 Şubat 2021
ÇOBANIN DUASI
29 Ocak 2021
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı
22 Ocak 2021
Dr. ADNAN SAYRUN ve TRAHOM
15 Ocak 2021
VALİLİK PROJELERİ -2
08 Ocak 2021
DSİ KÜLTÜRÜ
01 Ocak 2021
Ne Mutlu Türk'üm Diyene !
25 Aralık 2020
VALİLİK PROJELERİ 2009-1
18 Aralık 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.4
11 Aralık 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.3
04 Aralık 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.2
27 Kasım 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.1
13 Kasım 2020
Neme lazım be Sultanım!
06 Kasım 2020
HERKES SUÇLU!
30 Ekim 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (7)
23 Ekim 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (6)
16 Ekim 2020
Urfa’ya Niye Hızlı tren gelsin ki
09 Ekim 2020
EĞİTİMDE BAŞARISIZLIĞIMIZ TESCİLLİ
02 Ekim 2020
HARDAL 2
25 Eylül 2020
HARDAL (1)
18 Eylül 2020
SUSKUN BELEDİYE 4
11 Eylül 2020
SUSKUN BELEDİYE 3
04 Eylül 2020
SUSKUN BELEDİYE 2
28 Ağustos 2020
SUSKUN BELEDİYE (1)
21 Ağustos 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (5)
14 Ağustos 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (4)
07 Ağustos 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (3)
30 Temmuz 2020
ÇOCUKLAR YÜZSÜN ama ANALAR AGLAMASIN
24 Temmuz 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (2)
17 Temmuz 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor
10 Temmuz 2020
Şanlıurfa ve Bir Barajın Hikayesi
03 Temmuz 2020
KÖTÜ TOHUM !!!...
25 Haziran 2020
Davulcu Remo'dan bu yana...
19 Haziran 2020
GAZ LAMBASI
11 Haziran 2020
ÖZGEÇMİŞİM
Haber Yazılımı