Yazı Detayı
09 Temmuz 2021 - Cuma 08:32
 
SICAK YAZ GÜNÜ URFA’ DA KUYU SUYU İLE ÇİMDİNİZ Mİ ?
EDİBE AYDIN KAHYA
 
 

SICAK YAZ GÜNÜ URFA’ DA KUYU SUYU İLE ÇİMDİNİZ Mİ?

 

Urfa  Güneydoğu Anadolu  Bölgesi’de  en zengin tarihi ve kültürel özellikleri olan bir şehirdir. Bu kültür zenginliklerinden en önemlilerinden  birisi de su ile gelen kültürdür.Urfa’nın coğrafi konumuna bakacak olursak,denizden uzak olduğu gibi, şehir merkezinde de gözle görülen bir akarsu veya gölün  olmayışıdır.Suyun az olması, Urfalıların geçmişten gelen su kültürünü farklı yönleri ile yaşayarak kültürlerine zenginlik katmışlardır.


 Çocukluk yıllarımda yaşadığım evin geniş bir avlusu, bu avluda kenarı taşlarla sınırlandırılmış olan toprak bir alan vardı. Her evin büyüklüğüne göre bu toprak alanda ağaçlar, çiçekler ve  süs havuzu bulunurdu. Bizim  evimizde de böyle bir alan vardı.Ortada  büyük bir asma vardı. Asmanın   dallari kalın direklerle desteklenip yerden 4- 5 metre yükseklikte  direklerle yapılmış erzelenin üstüne yerleştirilmişti. Yeşil yapraklar arasından sarkan iri taneli korukları, daha sonra da simsiyah üzümleri başını yukarıya kaldıran herkesin keyifle izlediği bir manzaraydı..Bahçemizde bir de nar ağacı vardı. Nar çiçekleri evin bahçesini tablo gibi süslerdi. Dama çıkan merdivenlere ve havuz kenarına yerleştirilen saksılarda rengarenk güller, çiçekler açardı. Ağaçlara konan arılar, kelebekler, serçelerle bütünleşen evlerde doğal tüm güzellikler yaşanırdı.Evdeki artıklarla beslenen kediler köpekler bazen de kuzular hayvanlarla birlikte yaşamanın doğal ortamını sunardı. Bahçenin genellikle dört köşesine veya merdiven başlarına farklı boyutlarda mermer sütunlar vardı. Bu sütunların üst bölümünde derin bir tabak büyüklğünde oyuklar vardı. Bu oyuklara kuşların ve kedilerin  rahatlıkla su içebilmesi  için su doldurulurdu. 


    Evlerdeki su ihtiyacını karşılamak için kuyular vardı.Bu kuyular ; 5 ile 15 metre derinlikte olurdu. kuyunun   iç duvarları düzgün sert taşlardan yapılırdı. Kuyu ağzının  çapı, yetişkin bir insanın ellerini yana açtığında  meydana gelen genişlikten biraz daha az olurdu. Çünkü ,ihtiyaç duyulduğunda, beline kalın bir ip bağlanan kişi kuyunun içindeki taşları merdiven gibi kullanarak , ellerinin yardımı ile kuyuya inerdi. Urfalılar; evlerindeki su kaynağı olan kuyularını çok amaçlı olarak kullanırlardı. Çünkü kuyunun içi dışarıya göre çok serindir. Dışarıda ısı 40 derece ise kuyudaki suyun ısısı 10 derecedir.Bu nedenle kalabalık ailelerden oluşan Urfalılar, buzdolabının olmadığı yıllarda ,aldıkları kavun, karpuz,üzüm salatalık gibi meyve ve sebzeleri bir sepete koyarak kuyuya sallarlardı. Kuyudan çıkan buz gibi karpuz, sıcak yaz günlerinde misafirlere ikram edilirdi. 


 Kuyuların ağzı, tek parça mermerden oymuş, kalın bir taş ile çevrilmişti.Bu  halkaya kuyu ağzı bileziği denirdi.Kuyuların üstüne güvenlikli olması için  tahtadan bir kapak yaptırırdı. Kuyu kapağı menteşe ile taşa bağlı olurdu. Kuyudan  su çekildiğinde açılır, su çekme işi bitince kapak kapatılır. Evdeki çocukların güvenliği için , kuyuların üstüne büyük taşlar konurdu. Kuyuya bazen, bozulmaması için etler de sarkıtılırdı. Yanlışlıkla bu et kutuya düşerse ya da kuyuya kedi düşerse kuyu suyu “haram” olurdu. Temizlemek için 40 kova su çekilip dökülürdü.


Kuyu suları ile neler yapılırdı?


Kuyu suları evin bütün temizliğinde, çamaşır yıkamada, bahçe sulamada kullanılırdı. Eğer tuzu az olursa( şor değilse) içilirdi. Kuyu suyu şor olanlar, suyu tatlı olan komşunun kuyusundan su alırdı. Çocuklar komşu teyzelerin kovasını taşımak için yarışırdı. Sıcaklığın gölgede 45 derece olduğu günlerde su şakalaşma ve eğlence aracı olurdu. Hatta çocuklara oyun aracı olurdu. Sıcaktan bunalan çocuklar kuyu başına oturtulur, kuyudan çekilen soğuk su tepesine dökülürdü. O anda ,soğuk kuyu suyu ile ıslanan çocuğun yaşadığı mutluluğu kamera olmadığı için anlatmak mümkün değildi. Islak elbisesi ile güneşli bir yere geçer, kurumayı beklerdi. Gençler kendi arasında bir arkadaşlarını yaka paça kuyunun başına getirir,  kuyudan çektikleri su ile ıslatırlardı. Yani su; Urfa kültüründe sadece temizliğin değil,eğlencenin mutluluğun da kaynağıydı. Siz kuyu hiç suyu ile tanıştınız mı?


Edibe Aydın( KAHYA)


09/07/2021

 

 

 

 

 

 
Etiketler: SICAK, YAZ, GÜNÜ, URFA’, DA, KUYU, SUYU, İLE, ÇİMDİNİZ, Mİ, ?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Ocak 2022
Eski Türkiye’ de Yetişen Bir Genç Kız Nasıl Meslek Sahibi Oluyordu
03 Aralık 2021
Avrupa'da Engelliler Her Yerde Rahat Dolaşabiliyor Ya Bizdekiler Ne Yapıyor ?
12 Kasım 2021
Nezire Dayze İlana Mı (S) Çatala Mı (Y) Bindi
05 Kasım 2021
Önce İyi Öğretmen Sonra Nitelikli Eğitim
15 Ekim 2021
Sıcak Pidenin Isıttığı Kalpler
08 Ekim 2021
Taşımalı Eğitim İlkokuldaki Sosyalleşmeyi Olumsuz Etkilediği Gibi Köyden Kente Göçü De Hızlandırıyor
01 Ekim 2021
Okullarda Serbest Kıyafet Mi Yoksa Forma Mı ? Sorusuna Cevap Veriyorum
24 Eylül 2021
Bu Ülkenin Çocuklarına Kim Sahip Çıkacak ?
17 Eylül 2021
Eğitim Mi ? Öğretim Mi ?
20 Ağustos 2021
AŞURENİN İFADE ETTİĞİ GERÇEK ANLAMI BİLİYOR MUSUNUZ?
06 Ağustos 2021
NETİCE NİNEYİ YATAKTAN KURTARAN MUZİCE DOKTOR
23 Temmuz 2021
VEZİR HAMAMI , SULTAN HAMAMI , ARASA HAMAMI , CINCIKLI HAMAM , SERÇE HAMAMI , VELİ BEY HAMAMI ,ŞABAN HAMAMI
02 Temmuz 2021
BAĞDA HAYMADA YATTINIZ MI?
25 Haziran 2021
BEDİÜZZAMAN’ DA KUR’ AN OKUYAN ÇOCUK KİMDİR ?
18 Haziran 2021
BEDİÜZZAMAN’ DA KUR’ AN OKUYAN ÇOCUK KİMDİR ?
14 Haziran 2021
BİYAMBALIÇININ SESİNİ HATIRLIYOR MUSUNUZ
11 Haziran 2021
RAHİME TEYZE URFA’ DAN İSTANBUL’ A OTOBÜSLE GİDERSE
04 Haziran 2021
URFA’ NIN BALCANLA DOSTLUĞU
29 Mayıs 2021
29 MAYIS 1453
28 Mayıs 2021
SU İLE HAYAT FELSEFESİNİN İLİŞKİSİ
13 Mayıs 2021
TELAŞSIZ BAYRAMI NEŞESİZ KUTLUYORUZ
07 Mayıs 2021
URFA’ DA ULUCAMİ’ DEN TOPUN PATLAMASINI HATIRLIYOR MUSUNUZ
02 Mayıs 2021
KOMŞU EKMEĞİ Mİ, ÇARŞI EKMEĞİ Mİ?
23 Nisan 2021
BİR DÜNYA BIRAKIN BİZ ÇOCUKLARA
11 Nisan 2021
URFAM GURURLAN
09 Nisan 2021
11 N İ S A N
02 Nisan 2021
YÜREKTEN DUA EDENİN SESİNİ ALLAH DUYAR VE BİRİNE DUYURUR
26 Mart 2021
URFA ADINI DUYUNCA
19 Mart 2021
YİRMİ YEDİ KİŞİNİN DOĞUM GÜNÜNÜ AYNI GÜN KUTLANIR MI ?
12 Mart 2021
7 Sayısının Hayatımızdaki Yeri
05 Mart 2021
GÜNÜMÜZDE KADIN TOPLUMUN NERESİNDE
26 Şubat 2021
BİRİMİZİN REFAHA ULAŞMASI HERKESİN REFAHA ULAŞMASI DEMEKTİR.
19 Şubat 2021
AŞKINI SANATINA YANSITAN MİMAR SİNAN’ IN ÖYKÜSÜNÜ MUTLAKA OKUYUNUZ
12 Şubat 2021
BİR LİSAN BİR İNSAN, İKİ LİSAN İKİ İNSAN VE ÜÇ LİSAN ÜÇ İNSAN
05 Şubat 2021
BABOYIN DAĞI
29 Ocak 2021
DEVLET MALINI GEREKSİZ KULLANIRSAK KAÇ KİŞİYE HESAP VERECEĞİNİZİ BİLİYOR MUSUNUZ ?
22 Ocak 2021
İÇTİĞİMİZ BİR BARDAK ÇAYIN NELERİ BAŞARDIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ ?
15 Ocak 2021
ANNEME KİM BAKACAKTI ?
08 Ocak 2021
İYİLİĞİ UNUTMAYAN SADECE İNSANLAR MI ?
01 Ocak 2021
Siz Hiç Tandır Yorganın Altında Uyudunuz Mu ?
25 Aralık 2020
Çıra Kürsüsü
18 Aralık 2020
ÖĞRENCİYE SINAVDAN “ SIFIR” VERMEK DOĞRU MU?
11 Aralık 2020
URFA’ YA NEDEN GİTMELİYİM ? DİYENLERE AŞAĞIDAKİ CEVABI GÖNDERİR MİSİNİZ?
04 Aralık 2020
KÖYDEKİ BAYRAK ŞEHİRDEKİNDEN FARKLI MI DALGALANIYOR
27 Kasım 2020
ÇOCUĞUN EĞİTİMİNDE AİLENİN ÖNEMİ DİYİNCE AKLIMIZA NELER GELİYOR ?
20 Kasım 2020
DİLEK ALLAH’ TAN NE DİLEDİ BEN ALLAH’ TAN NE DİLEDİM
13 Kasım 2020
URFA’ DA KUŞLAR VE DERTLİ EŞLER
06 Kasım 2020
URFALI GENÇ EVLENİRKEN ALTIN ALACAK PARASI YOKSA NE YAPAR
30 Ekim 2020
BAYRAM TÖRENİNE KATIL Kİ ; CUMHURİYETİ KORUYABİLESİN.
23 Ekim 2020
KEDİ NASIL CERRAHLIK YAPTI
16 Ekim 2020
BEN BI UŞAHLARLA MEKİRE DÜŞMİŞEM
09 Ekim 2020
TAŞIMALI EĞİTİM KÖYDEN KENTE GÖÇÜ HIZLANDIRIYOR
02 Ekim 2020
NİTELİKLİ İNSANLARI HANGİ EĞİTİM SİSTEMİ İLE YETİŞTİREBİLİRİZ
25 Eylül 2020
SİZİN EVDE ŞİRE YAPILDI MI
18 Eylül 2020
ÇOCUĞUN EĞİTİMİNDE AİLENİN ÖNEMİ DİYİNCE AKLIMIZA NELER GELİYOR ?
11 Eylül 2020
ÇOCUĞUN EĞİTİMİNDE AİLENİN ÖNEMİ DİYİNCE AKLIMIZA NELER GELİYOR ?
28 Ağustos 2020
VURMA ZALIM VURMA BEN URFALIYAM
21 Ağustos 2020
ZEHREDAMI ve ZERZEMBE’ yi UNUTTUK MARKETE TESLİM OLDUK
14 Ağustos 2020
EVİMİZ OKULA YAKIN OLSUN EĞİTİMDEKİ KARMAŞA SON BULSUN
07 Ağustos 2020
URFA’ DA SİNEK TİCARETİ YAPILDIĞINI NDAN HABERİNİZ VAR MI?
30 Temmuz 2020
TARTIŞMA ANINDA NASIL SAKİNLEŞEBİLİRSİNİZ
24 Temmuz 2020
EVLENECEK OLAN GENÇLER VE AİLELERİNE GÖZLEMLERİME DAYANARAK SESLENMEK İSTİYORUM
17 Temmuz 2020
TIRNİK İSO KUTTİK CEMO İLE CEMELDEN CEMELE KONİŞİKEN BEN UŞAHTIM
10 Temmuz 2020
URFA’ DA KORONA İLE MÜCADELE BÖYLE Mİ YAPILIYOR?
03 Temmuz 2020
URFALICA ÇİÇEKLERİN ADLARINI BİLİMİSİZ ?
25 Haziran 2020
NİTELİKLİ İNSANLARI HANGİ EĞİTİM SİSTEMİ İLE YETİŞTİREBİLİRİZ
19 Haziran 2020
GELECEĞİMİZİN GÜVENCESİ ÇOCUKLARIMIZI BİLİNÇLİ EĞİTMEZSEK ÜLKEMİZİN GELECEĞİ GÜVENDE OLABİLİR Mİ
11 Haziran 2020
URFA ANLATILMAZ YAŞANIR
05 Haziran 2020
ANNE BABA OLARAK EN ÖNEMLİ GÖREVİMİZİN NE OLDUĞUNU BİLİYOR MUYUZ?
Haber Yazılımı