Yazı Detayı
10 Temmuz 2020 - Cuma 08:53
 
Şanlıurfa ve Bir Barajın Hikayesi
İBRAHİM OKUYAN
 
 

Şanlıurfa ve Bir Barajın Hikayesi

 

 

Şanlıurfa’da; Yazları sıcak ve kurak, Kışları ılık ve yağışlı geçen Akdeniz İkliminin bozulmuş hali kendini gösterir.

 

Yağışların büyük çoğunluğu kış aylarında düşmekte olup, En fazla yağış Karacadağ ve çevresinde, En az yağış ise; Yaz mevsiminde temmuz ve ağustos aylarında Harran, Akçakale ve Ceylanpınar İlçelerinde ölçülmektedir.

 

Senelik yağış ortalaması 331 mm ile 473 mm arasında değişir. O sebeple yüz yıllardır Şanlıurfa’da kuru tarım yapılmaktaydı. Ta ki Güneydoğu Anadolu Projesi kapsamında; Atatürk, Birecik ve Karkamış Barajları yapılıncaya kadar. Bugün Şanlıurfa’nın; kuzeyi ve kuzey batısı üç büyük baraj gölü ile komşudur.

 

Bu yazımızda; Urfa’nın makus talihini ters çeviren barajların kısa bir hikayesini anlatmak istiyorum.

 

Baraj nedir?

 

Dağlardan gelen nehir suları yerçekiminden dolayı, Yüzyıllar boyunca oluşan mecralarında, Aşağı doğru akıp gider, Bir deniz veya göle ulaşırlar. Ya da yer altına sızıp kaynakları ve kuyuları beslerler. Bu yolculukta nehirler şehirlere, köylere, fabrikalara ve çiftliklere su sağlarlar.

 

Ancak akarsuların taşıdığı su Her yıl ya da yılın her mevsimi aynı miktarda değildir. Bazı kurak geçen yıllarda bazı akarsular tamamen kuruyabilir Ya da bazı ıslak yıllarda akarsular yatağına sığmayarak taşabilir.

 

Aynı şekilde yılın farklı mevsimlerinde farklı miktarda su gelebilir. Yazın suya en fazla ihtiyaç duyulan zamanda nehirlerde su miktarı çok azalabilir. Ve kışın, suya fazla ihtiyaç duyulmayan mevsimde nehirler çok miktarda su taşıyabilir. O halde nehirlerin taşıdığı suyu tutmanın bir yolu olmalı.

 

Fakat bu su akıp giderken nasıl tutacaksınız? Barajlarla...

 

Bu dev bariyerler nehir sularını tutarlar.

 

Arkalarında oluşan gölde tuttukları suyu biriktirirler.

 

İhtiyaç duyulmayan zamanda gelen fazla suyu tutar ve İhtiyaç duyulan zamanda onu insanın hizmetine sunarlar.

 

İnsan bu suyla içme, kullanma ihtiyacını karşılayabilir veya bitkileri sulamak için kullanır. Bitkilerin büyümesi için kökleri ile topraktan su almaları gerekir yoksa solarlar.

 

Yağmurların mevsimi ile bitkilerin su ihtiyacı her zaman örtüşmez. Bitkinin kök bölgesine ihtiyaç duyduğu suyu, İhtiyaç duyduğu zamanda, İhtiyaç duyduğu miktarda vermeye sulama denir.

 

Barajlar aynı zamanda elektrik üretir ve bizleri taşkından korur. Barajların göllerinde biriken ve yükselerek potansiyel enerji kazanan suların Bu enerjisi önce kinetik enerjiye sonra da elektrik enerjisine çevrilir.

 

İnsanlar nehirler üzerine pek çok sebepten baraj inşa ederler: Arazilerini taşkından korumak için, Sulama yapmak için, Enerji üretmek için, Nehir yataklarını değiştirmek için, Yapay göller oluşturmak için ve su seviyesini yükseltip teknelerle ulaşım sağlamak için...

 

Ne için inşa edildikleri önemli olmaksızın Bütün barajlar büyük miktardaki suyu tutacak kadar sağlam olmalıdır.

 

Baraj yapıldıktan sonra binlerce hektar alan, Bu alanda yaşayan bitki ve hayvanlar suların yükselmesinden etkilenirler. Göl alanında yaşayan insanlar başka yerlere taşınmak zorunda kalırlar.

 

Fakat bunun sonucunda İnsanlar balıkçılık, yüzme, su kayağı, tekne gezileri için bir göle sahip olurlar.

 

Enerji üretirler, içme-kullanma ve sulama suyu sağlarlar. Taşkından korunurlar.

 

Barajlar Neden Önemlidir?

 

Barajlar önemlidir.

 

Çünkü; insanlara içme, kullanma ve sanayi suyu sağlar, sulama suyu sağlar, Balıkçılık ve rekreasyon olanakları sağlar, Hidroelektrik enerji elde edilmesini sağlar, nehirlerde suyun kontrolünü sağlar.

 

Barajlar aynı zamanda insanları taşkın tehlikelerinden korur.

 

Barajlar Nasıl Çalışır

 

Barajlar nehirden gelen suları, Suyun yetersiz olduğu zamanlarda kullanmak için, Taşkınla gelen fazla suların kontrollünü sağlamak için Göl alanında depolarlar.

 

Hidrolik Güç Yeniden kazanılan enerji kaynaklarından biri olan hidrolik enerji (Hidro su demektir.)

 

En çok kullanılanıdır. En eski enerji kaynaklarından biridir.

 

İlk olarak binlerce yıl önce İnsanlar akan sudan faydalanarak tahta bir tekeri çevirip tahıl öğütmüşlerdir.

 

Hidrolik enerji kaynağı sudur.

 

Bu nedenle hidroelektrik santrallar bir su kaynağı üzerinde olmak zorundadır.

 

Elektriği uzun mesafelere ileten teknoloji bulunduktan sonra hidrolik enerji daha da çok kullanılır olmuştur.

 

Hidroelektrik santrallar akan suyun gücünü elektriğe dönüştürürler.

 

Akan su içindeki enerji miktarını suyun akış veya düşüş hızı tayin eder.

 

Büyük bir nehirde akan su büyük miktarda enerji taşımaktadır.

 

Ya da su çok yüksek bir noktadan düşürüldüğünde de yine yüksek miktarda enerji elde edilir.

 

Her iki yolla da kanal ya da borular içine alınan su, türbinlere doğru akar, elektrik üretimi için pervane gibi kolları olan türbinlerin dönmesini sağlar.

 

Türbinler jeneratörlere bağlıdır ve mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürürler.

 

Türkiye'nin hidroelektrik enerji ihtiyacını karşılamak için her yıl yeni HES'lar işletmeye açılmaktadır.

 

Hidrolik enerjinin avantaj ve dezavantajları Çoğu kişi hidrolik enerjiyi yakıtlardan elde edilen termik enerjiye nazaran daha ideal bir enerji olarak görmektedir.

 

Termik enerjinin atık maddeleri vardır.

 

Ama hidrolik enerji atık madde üretmez.

 

Yani ne suyu ne de havayı kirletmez.

 

Doğal çevreyi etkilediği konusunda iddialar söz konusu olmaktadır. Ancak, DSİ ağaçlandırma, tarihi ve kültürel değerleri koruma, rekreasyon ve balıklandırma çalışmaları yaparak inşa edilen baraj gölleri ve çevresindeki doğal hayatı korumaktadır.

 

Bununla birlikte baraj göllerinin çevreye olumlu etkileri de olmaktadır.

 

Eskiden göl alanı çöl olan bölgelerde baraj sayesinde yağmurlar yağmaya başlamakta,

 

Bitki ve hayvan çeşitliliği artmaktadır.

 

Hidrolik güç yeniden kazanılabilir enerji kaynağıdır.

 

Suyun hareketi bir çevrim içinde devamlıdır.

 

Su göl ve denizlerden buharlaşır, bulutları oluşturur.

 

Kar ve yağmur olarak yeryüzüne geri döner. Su tekrar nehirlere deniz ve göllere akar.

 

Bu çevrim güneş sayesinde olur.

 

Hidrolik güçten enerji üretmek temiz, verimli ve etkili bir yoldur. Hidroelektrik santralların sisteminden geçen suların kalite ve miktarında değişiklik olmaz.

 

Türkiye’deki barajların yaklaşık dörtte biri elektrik enerjisi üretmektedir.

 

Türkiye'de Hidroelektrik enerji üretimini arttıracak yapım aşamasında yeni pek çok proje vardır.

 

Saygılarımla.

İbrahim Halil OKUYAN

İnşaat Yüksek Mühendisi

3.Temmuz .2020 MERSİN

 
Etiketler: Şanlıurfa, ve, Bir, Barajın, Hikayesi,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
03 Aralık 2021
Anketler
26 Kasım 2021
Mediha Hoca
19 Kasım 2021
Lider
12 Kasım 2021
Düzen !
05 Kasım 2021
Suyun Genleşme Mucizesi
29 Ekim 2021
Neden ? Cumhuriyet ?
22 Ekim 2021
Kutsal Bok Böceği
15 Ekim 2021
Ayakkabı ( 2.Bölüm )
08 Ekim 2021
Ayakkabı
01 Ekim 2021
Yahya Baba
17 Eylül 2021
Yaşlı Adam ve Atının Hikayesi
10 Eylül 2021
Siklon Operasyonu
03 Eylül 2021
Petrodolar Ve ABD (6)
27 Ağustos 2021
PETRODOLAR ve ABD (5)
20 Ağustos 2021
PETRODOLAR ve ABD (3)
13 Ağustos 2021
PETRODOLAR ve ABD (3)
06 Ağustos 2021
KARGA BOKU !
30 Temmuz 2021
PETRO DOLAR ve ABD (2)
23 Temmuz 2021
PETRO DOLAR ve ABD (1)
16 Temmuz 2021
AMPUL
09 Temmuz 2021
İÇİMİZDEKİ DÜZENBAZLAR
02 Temmuz 2021
BİR HAMAM HİKAYESİ
25 Haziran 2021
BABAN GELİRSE !
18 Haziran 2021
UÇURUM ÇİÇEĞİ
11 Haziran 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 5
04 Haziran 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 4
28 Mayıs 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 3
21 Mayıs 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ 2
14 Mayıs 2021
OSMANLI'NIN İFLAS ETTİRİLME SÜRECİ-1
07 Mayıs 2021
CERRAH OLMAK İSTERDİM AMA KAZANAMADIM
30 Nisan 2021
DUNNİNG-KRUGER ETKİSİ 2
23 Nisan 2021
DUNNİNG-KRUGER ETKİSİ 1
16 Nisan 2021
" COĞRAFYA KADERDİR "
09 Nisan 2021
TERBİYE YARATILIŞA BAĞLIDIR
02 Nisan 2021
ŞEKERE BOY ABDESTİ
26 Mart 2021
“ BİLMİYORUM ” diyebilmek ….
18 Mart 2021
ÇANAKKALE VE AZMAN DEDE
12 Mart 2021
Arı Mucizesi
05 Mart 2021
ADALETİNLE BİN YAŞA EMİ
26 Şubat 2021
SEVGİNİN HEDİYESİ
19 Şubat 2021
ŞAHİN HOCA
12 Şubat 2021
MUHTAR ÇAKMAĞI
05 Şubat 2021
ÇOBANIN DUASI
29 Ocak 2021
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı
22 Ocak 2021
Dr. ADNAN SAYRUN ve TRAHOM
15 Ocak 2021
VALİLİK PROJELERİ -2
08 Ocak 2021
DSİ KÜLTÜRÜ
01 Ocak 2021
Ne Mutlu Türk'üm Diyene !
25 Aralık 2020
VALİLİK PROJELERİ 2009-1
18 Aralık 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.4
11 Aralık 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.3
04 Aralık 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.2
27 Kasım 2020
KARAKOYUN DERESİ SU AKITILMASI BİLMECESİ.1
20 Kasım 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (8)
13 Kasım 2020
Neme lazım be Sultanım!
06 Kasım 2020
HERKES SUÇLU!
30 Ekim 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (7)
23 Ekim 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (6)
16 Ekim 2020
Urfa’ya Niye Hızlı tren gelsin ki
09 Ekim 2020
EĞİTİMDE BAŞARISIZLIĞIMIZ TESCİLLİ
02 Ekim 2020
HARDAL 2
25 Eylül 2020
HARDAL (1)
18 Eylül 2020
SUSKUN BELEDİYE 4
11 Eylül 2020
SUSKUN BELEDİYE 3
04 Eylül 2020
SUSKUN BELEDİYE 2
28 Ağustos 2020
SUSKUN BELEDİYE (1)
21 Ağustos 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (5)
14 Ağustos 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (4)
07 Ağustos 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (3)
30 Temmuz 2020
ÇOCUKLAR YÜZSÜN ama ANALAR AGLAMASIN
24 Temmuz 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor Harran’ın; Hasreti, Bereketi, Canı (2)
17 Temmuz 2020
Aney Kalk Bir Zılgıt Çal Urfa’ma “SU” geliyor
03 Temmuz 2020
KÖTÜ TOHUM !!!...
25 Haziran 2020
Davulcu Remo'dan bu yana...
19 Haziran 2020
GAZ LAMBASI
11 Haziran 2020
ÖZGEÇMİŞİM
Haber Yazılımı