Yazı Detayı
23 Temmuz 2021 - Cuma 09:01
 
VEZİR HAMAMI , SULTAN HAMAMI , ARASA HAMAMI , CINCIKLI HAMAM , SERÇE HAMAMI , VELİ BEY HAMAMI ,ŞABAN HAMAMI
EDİBE AYDIN KAHYA
 
 

VEZİR HAMAMI , SULTAN HAMAMI , ARASA HAMAMI , CINCIKLI HAMAM , SERÇE HAMAMI , VELİ BEY HAMAMI ,ŞABAN HAMAMI

 

Urfa’ da hamamlar, hem temizlik hem de toplumun kaynaşması açısından çok önemlidir.


Urfa tarihinde hamam kültürü çok eski yıllara dayanır. Bu nedenle hamamlar, sosyal yaşamda önemli bir yer tutardı. Hamamlar mimari olarak ; dış, orta ve iç bölümden oluşurdu. Dış bölümde soyunma yerleri, ortada bölümde terleme yerleri, içeride yıkanma yerleri ve göbek taşından oluşurdu.


Hamama genellikle kışın gidilirdi. Hamama gitmek genellikle on beş günde bir olurdu..Urfalı  aileler, evinde hamamı olsa bile hamama gitmek için  kendini  zorunluydu hissederdi.


    Çünkü oğluna kız beğenen, görmediği akrabalarını görmek isteyen ve sosyalleşmek isteyenlerin  mutlaka hamama gitmesi gerekiyordu. 


Hamamda yıkanmak;evde yıkanmak gibi kısa süreli değildi. Hamamlar kadınlar İçin saat 13:00’ te başlar akşam ezanına kadar sürerdi. Bu nedenle hamam İçin özel malzemeler gerekirdi. Bu araçları hatırlatmak istiyorum.


1- Hamam halısı: 3-4 metrekare el dokuması güzel bir halı veya kilim
2- Hamam havlusu: iki büyük, bir küçük, üç parçadan oluşan havlu takımı
3- Hamam bohçası: Yün ve iplik karışımı el dokuması bohçalara” döşeme” denirdi. Ayrıca bohçaların üstüne örtülen , gümüş işlemeli sırmalı bohçalar da vardı
4- Peştemal: Genellikle bordo ve siyah karışımı 2 metre boyunda 1 metre eninde kenarında püskül olan özel hazırlanmış vücut örtüsü
5- Hamam leğeni: Bakırdan yapılmış çapı 30-35 cm olan tencere benzeri leğen. Çok amaçlı kullanılan bu leğen,yıkanırken ters çevrilip tabure gibi oturulur. Hamamdan çıkarken içine ıslak peştemal, lif kese tarak konurdu.Ayrıca su doldurulurdu.
6- Kese, lif, tarak( ince dişli fil dişi tarak)makbuldü.
7-Hamam tası: Genellikle bakırdan, bazen de pirinçten yapılmış el işlemeleri ile süslenmiş,içinde balık veya kilit olan curundan( kurna) su almak İçin kullanılır. Bu hamam araçları ailenin bütçesine göre çok gösterişli veya sade olabilirdi.
8- Hamam haphabı( takunya): Gümüş işlemeli, Sedef işlemeli ya da renkli boyalarla süslenmiş( Antep haphabı) hamamda sosyal statüyü belirleyen bir hamam aracıydı.
Hamamlarda soyunma locaları ve yıkanma yerleri de sosyal statüyü belirlerdi. Bazı ailelerin yıkanma yeri sabitti.Her hamama geldiklerinde aynı yerde yıkanırlardı. Kaymeye ( hamamdaki kadın hizmetli)çok bahşiş verenler iyi yerde giyinir, özel yerde yıkanı”rdı. Hamamın soyunma yerlerine “loca, yıkanma odalarına “hücre “denirdi. Hücreleri “ ağalık, araplık” olarak ayırırlardı. Zenginler ağalıkta, fakirler araplıkta yıkanırdı. Su akmadan önce herkes hazna öğünde( hamamın en sıcak yeri)  terler ve keselenir, sonra su akınca yıkanmaya başlanırdı. Önce çocuklar yıkanırdı. Erkek çocukları yedi yaşından sonra hamama alınmazdı. Bazen bu kuralı dinlemeyen annelere hamamcı:” Bari herifi de getireydi. Utanmıyor musun? “derdi. Hamamlarda herkesin unutamadığı ses; hamamda kaybolan eşyalar İçin bağıran kaymenin sesiydi.” Son hamamıyız ola! Kese bulan var mı? Hamam tası bulan var mı?
Urfa hamamlarında en etkili sosyalleşme ortamı “ doğdu HAMAMI ve gelin HAMAMI” yapılırken yaşanırdı.Yeni  doğmuş  bebekler için “ doğdu hamamı” yapılır. Doğdu hamamına akrabalar  davet edilir . Hamama gelenlerin ,sabunları ve hamam parası bebeğin ailesi tarafından karşılanır. Ayrıca hamam misafirlerine lahmacun ve meyve ikram edilirdi. Doğdu hamamında;  dövülmüş “leblebili şeker” kavanoza konur, kavanozun içindeki bir tatlı kaşığı ile hamamdaki herkesin avucunun içine dökülürdü. Herkes ıslak avcunda bu karışımı yakayarak yerdi. Avcunda kalanları da çocukların yanağına yapıştırırlardı. Evlenen genç  kızlar için, evlendikten iki hafta sonra “gelin hamamı “düzenlenirdi. Gelinler, hamamın en büyük tahtında oturtulurdu. Tahtın üstüne güzel bir halı, halının üstüne saten bir döşek konurdu. Tahtın etrafı zeytin dalı ve mumlarla süslenirdi. Gelin, gelinliğini giyer, bütün altınlarını takardı. Başına elmas ya da inci gerdanlıkla süslenmiş bir taç( kahke) takardı. Mum ışıklarının aydınlattığı gelin tahtı özellikle çocukların çok ilgi ile izlediği bir görüntüydü.  Gelin zılgıtlar eşiğinde yıkanır. Hamamdan çıkarken yine güzel bir kıyafet giyerek, tahtına otururdu. Gelin hamamında da lahmacun meyve ikram edilirdi.Davetlilerin bütün masrafı gelinin ailesi tarafından karşılanırdı.Hamamdan çıkarken küçükler büyüklerin elini öper, büyükler küçüklere ” sağlık hamamınız olsun” temennisinde bulunurdu. Hamamdan eve gelen anne ve çocuklar için, evin erkeği genellikle hazır bir yemek yapardı.


     Hamamda; mercimekli köfte, yuvalak, içli köfte, aya köftesi, peynir dirmiği ve portakallar,sıcak suyun buruşturduğu ıslak ellerimizin içinde yediğimiz unutulmaz tatlardır. Bilmem bu tadı, damağında halen hisseden var mı?


Edibe Kahya( Aydın)
23/07-2021

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

#edibeaydınkahya #EDİBEAYDINKAHYA #VEZİR HAMAMI , SULTAN HAMAMI , ARASA HAMAMI , CINCIKLI HAMAM , SERÇE HAMAMI , VELİ BEY HAMAMI ,ŞABAN HAMAMI  #şanlıurfa #urfa #urfagaste #haliliye #karaköprü #eyyübiye #birecik #siverek #suruç #bozova #halfeti #ceylanpınar #akçakale #viranşehir  #balıklıgöl #hilvan #birecik #göbeklitepe #harranüniversitesi #osmanbeykampüsü #gazete #spor #şanlıurfaspor #kaza #trafik #güneydoğu #türkiye #teknoloji #haber #sondakika #güncel #gündem #turizm #ekonomi #aşayiş #kültür #edebiyat #şiir #video #yaşam #haber #tarih #eğitim #sanat #yazar #köşeyazarı

 

 

 

 

 
Etiketler: VEZİR, HAMAMI, ,, SULTAN, HAMAMI, ,, ARASA, HAMAMI, ,, CINCIKLI, HAMAM, ,, SERÇE, HAMAMI, ,, VELİ, BEY, HAMAMI, ,ŞABAN, HAMAMI,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
03 Aralık 2021
Avrupa'da Engelliler Her Yerde Rahat Dolaşabiliyor Ya Bizdekiler Ne Yapıyor ?
12 Kasım 2021
Nezire Dayze İlana Mı (S) Çatala Mı (Y) Bindi
05 Kasım 2021
Önce İyi Öğretmen Sonra Nitelikli Eğitim
15 Ekim 2021
Sıcak Pidenin Isıttığı Kalpler
08 Ekim 2021
Taşımalı Eğitim İlkokuldaki Sosyalleşmeyi Olumsuz Etkilediği Gibi Köyden Kente Göçü De Hızlandırıyor
01 Ekim 2021
Okullarda Serbest Kıyafet Mi Yoksa Forma Mı ? Sorusuna Cevap Veriyorum
24 Eylül 2021
Bu Ülkenin Çocuklarına Kim Sahip Çıkacak ?
17 Eylül 2021
Eğitim Mi ? Öğretim Mi ?
20 Ağustos 2021
AŞURENİN İFADE ETTİĞİ GERÇEK ANLAMI BİLİYOR MUSUNUZ?
06 Ağustos 2021
NETİCE NİNEYİ YATAKTAN KURTARAN MUZİCE DOKTOR
09 Temmuz 2021
SICAK YAZ GÜNÜ URFA’ DA KUYU SUYU İLE ÇİMDİNİZ Mİ ?
02 Temmuz 2021
BAĞDA HAYMADA YATTINIZ MI?
25 Haziran 2021
BEDİÜZZAMAN’ DA KUR’ AN OKUYAN ÇOCUK KİMDİR ?
18 Haziran 2021
BEDİÜZZAMAN’ DA KUR’ AN OKUYAN ÇOCUK KİMDİR ?
14 Haziran 2021
BİYAMBALIÇININ SESİNİ HATIRLIYOR MUSUNUZ
11 Haziran 2021
RAHİME TEYZE URFA’ DAN İSTANBUL’ A OTOBÜSLE GİDERSE
04 Haziran 2021
URFA’ NIN BALCANLA DOSTLUĞU
29 Mayıs 2021
29 MAYIS 1453
28 Mayıs 2021
SU İLE HAYAT FELSEFESİNİN İLİŞKİSİ
13 Mayıs 2021
TELAŞSIZ BAYRAMI NEŞESİZ KUTLUYORUZ
07 Mayıs 2021
URFA’ DA ULUCAMİ’ DEN TOPUN PATLAMASINI HATIRLIYOR MUSUNUZ
02 Mayıs 2021
KOMŞU EKMEĞİ Mİ, ÇARŞI EKMEĞİ Mİ?
23 Nisan 2021
BİR DÜNYA BIRAKIN BİZ ÇOCUKLARA
11 Nisan 2021
URFAM GURURLAN
09 Nisan 2021
11 N İ S A N
02 Nisan 2021
YÜREKTEN DUA EDENİN SESİNİ ALLAH DUYAR VE BİRİNE DUYURUR
26 Mart 2021
URFA ADINI DUYUNCA
19 Mart 2021
YİRMİ YEDİ KİŞİNİN DOĞUM GÜNÜNÜ AYNI GÜN KUTLANIR MI ?
12 Mart 2021
7 Sayısının Hayatımızdaki Yeri
05 Mart 2021
GÜNÜMÜZDE KADIN TOPLUMUN NERESİNDE
26 Şubat 2021
BİRİMİZİN REFAHA ULAŞMASI HERKESİN REFAHA ULAŞMASI DEMEKTİR.
19 Şubat 2021
AŞKINI SANATINA YANSITAN MİMAR SİNAN’ IN ÖYKÜSÜNÜ MUTLAKA OKUYUNUZ
12 Şubat 2021
BİR LİSAN BİR İNSAN, İKİ LİSAN İKİ İNSAN VE ÜÇ LİSAN ÜÇ İNSAN
05 Şubat 2021
BABOYIN DAĞI
29 Ocak 2021
DEVLET MALINI GEREKSİZ KULLANIRSAK KAÇ KİŞİYE HESAP VERECEĞİNİZİ BİLİYOR MUSUNUZ ?
22 Ocak 2021
İÇTİĞİMİZ BİR BARDAK ÇAYIN NELERİ BAŞARDIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ ?
15 Ocak 2021
ANNEME KİM BAKACAKTI ?
08 Ocak 2021
İYİLİĞİ UNUTMAYAN SADECE İNSANLAR MI ?
01 Ocak 2021
Siz Hiç Tandır Yorganın Altında Uyudunuz Mu ?
25 Aralık 2020
Çıra Kürsüsü
18 Aralık 2020
ÖĞRENCİYE SINAVDAN “ SIFIR” VERMEK DOĞRU MU?
11 Aralık 2020
URFA’ YA NEDEN GİTMELİYİM ? DİYENLERE AŞAĞIDAKİ CEVABI GÖNDERİR MİSİNİZ?
04 Aralık 2020
KÖYDEKİ BAYRAK ŞEHİRDEKİNDEN FARKLI MI DALGALANIYOR
27 Kasım 2020
ÇOCUĞUN EĞİTİMİNDE AİLENİN ÖNEMİ DİYİNCE AKLIMIZA NELER GELİYOR ?
20 Kasım 2020
DİLEK ALLAH’ TAN NE DİLEDİ BEN ALLAH’ TAN NE DİLEDİM
13 Kasım 2020
URFA’ DA KUŞLAR VE DERTLİ EŞLER
06 Kasım 2020
URFALI GENÇ EVLENİRKEN ALTIN ALACAK PARASI YOKSA NE YAPAR
30 Ekim 2020
BAYRAM TÖRENİNE KATIL Kİ ; CUMHURİYETİ KORUYABİLESİN.
23 Ekim 2020
KEDİ NASIL CERRAHLIK YAPTI
16 Ekim 2020
BEN BI UŞAHLARLA MEKİRE DÜŞMİŞEM
09 Ekim 2020
TAŞIMALI EĞİTİM KÖYDEN KENTE GÖÇÜ HIZLANDIRIYOR
02 Ekim 2020
NİTELİKLİ İNSANLARI HANGİ EĞİTİM SİSTEMİ İLE YETİŞTİREBİLİRİZ
25 Eylül 2020
SİZİN EVDE ŞİRE YAPILDI MI
18 Eylül 2020
ÇOCUĞUN EĞİTİMİNDE AİLENİN ÖNEMİ DİYİNCE AKLIMIZA NELER GELİYOR ?
11 Eylül 2020
ÇOCUĞUN EĞİTİMİNDE AİLENİN ÖNEMİ DİYİNCE AKLIMIZA NELER GELİYOR ?
28 Ağustos 2020
VURMA ZALIM VURMA BEN URFALIYAM
21 Ağustos 2020
ZEHREDAMI ve ZERZEMBE’ yi UNUTTUK MARKETE TESLİM OLDUK
14 Ağustos 2020
EVİMİZ OKULA YAKIN OLSUN EĞİTİMDEKİ KARMAŞA SON BULSUN
07 Ağustos 2020
URFA’ DA SİNEK TİCARETİ YAPILDIĞINI NDAN HABERİNİZ VAR MI?
30 Temmuz 2020
TARTIŞMA ANINDA NASIL SAKİNLEŞEBİLİRSİNİZ
24 Temmuz 2020
EVLENECEK OLAN GENÇLER VE AİLELERİNE GÖZLEMLERİME DAYANARAK SESLENMEK İSTİYORUM
17 Temmuz 2020
TIRNİK İSO KUTTİK CEMO İLE CEMELDEN CEMELE KONİŞİKEN BEN UŞAHTIM
10 Temmuz 2020
URFA’ DA KORONA İLE MÜCADELE BÖYLE Mİ YAPILIYOR?
03 Temmuz 2020
URFALICA ÇİÇEKLERİN ADLARINI BİLİMİSİZ ?
25 Haziran 2020
NİTELİKLİ İNSANLARI HANGİ EĞİTİM SİSTEMİ İLE YETİŞTİREBİLİRİZ
19 Haziran 2020
GELECEĞİMİZİN GÜVENCESİ ÇOCUKLARIMIZI BİLİNÇLİ EĞİTMEZSEK ÜLKEMİZİN GELECEĞİ GÜVENDE OLABİLİR Mİ
11 Haziran 2020
URFA ANLATILMAZ YAŞANIR
05 Haziran 2020
ANNE BABA OLARAK EN ÖNEMLİ GÖREVİMİZİN NE OLDUĞUNU BİLİYOR MUYUZ?
Haber Yazılımı