Yazı Detayı
21 Ağustos 2020 - Cuma 06:38
 
ZEHREDAMI ve ZERZEMBE’ yi UNUTTUK MARKETE TESLİM OLDUK
EDİBE AYDIN KAHYA
 
 

ZEHREDAMI  ve ZERZEMBE’ yi UNUTTUK
MARKETE TESLİM OLDUK

 


 
Evlerimiz böyikti. Kilfetimiz de çohtı. Şindiki kimin evler sefertası kimin üst üste değildi.Böyik bi heyadın içinde üç belki dört kardaş evli barhlı yaşardı. Her kardaşa bi göz oda verilirdi. Evin aş bişen ekmek yapılan böyik bi tandırlığı vardı. Tandırlıhta üç ocah vardı. Böyik ocahta ekmek bişer, bekmez kaynatılır, bulgır kaynadılır, şire yapılırdı. Orta ocahta aş bişer, balcan isot bişerdi.Küçük ocahta yağ eridilir, süt kaynadılırdı.

 

Köşede bi daş curın vardı. Curının çine su doldırılır, kül atılırdı. Küllü sudan ges yahanırdı. Teşt, ekmek tahtası,sac,kollı tas, ahtarağacı ohlavılar, böyük kuşkanalar tandırlıhta olırdı.Herkes işini tandırlıhta yapardı.

 


     Evin yiyecahlarının böyük bir kısmı zehre damında bir kusmıda zerzembede sahlanırdı. Bi sene yetecah kadar buğda çuvalları, çin çine düzülirdi.Evinde tahtadan yapılmış buğda ambarı olanlar, buğdi ambarda sahlardı. Aş bulguru, kifte bulguru, dolmalıh bulgur ya tahtadan ya da toprahtan yapılmış peteklerde sahlanırdı.Petekler kahverenği toprah ve ince samanın karışımından yapılırdı. Üstten , peteği doldurmak için geniş kapaklı bir ağız bırakılırdı. Alttan,malzemeyi kolay almak için oluk şeklinde geniş bir delik bırakılırdı. İhtiyaç olan malzeme alınır. Sonra delik bezle kapatılırdı.Nohıt, mecmek, pakla, şeere,bi çuval şeker, bi çuval pirinç, bi çuval sabın, bi çuval ceviz, fıstığı olanlar fıstık, , ipe asılı kuru balcan, dolmalıh kabah isot, bamya da zehredamında olırdı.Şire sandığı bazen evin bir odasında bazen de zehredamının sıcah olan yerine koyılırdı. Sandığın kilidi olırdı. Çünki çolıh çocıh, vahıtlı vahıtsız şireyi aparmasınlar deye kitlenirdi. İçinde çekçek, bastıh, kesme ve sucıh, kuru incir,kara üzüm balma üzüm olırdı. Kilit evin böyiğinde olırdı.Mısafır gelirse kilit istenip şire çıhadılırdı.

 


  Evin zerzembesine merdivenle inildiği için serin olırdı. Buzdolabı olmadığı için zerzembeye küp yerleri yapılmıştı. Yani küplerin altlarının sığacağı kadar çukurluklar vardı. Küplerin düşmemesi için bu güvenlik önlemi alınmıştı. Küpler genellikle yeşil dışı ve içi sırlı parlak olırdı. İhtiyaca göre bu küpler farklı boyutlarda,zerzembenin duvar diplerine dizilirdi. En büyük küp, eşkili küpü olırdı. Küplerin tahta ya da seramik kapakları olurdu.  Küplerin ağzı, önce beyaz temiz bez ile kapatılır sonra kapağı üstüne konurdu.Zerzembeye yağ küpü, pendir küpü, frenksuyu küpü, isot reçeli küpü, bal küpü,bekmez küpü  konurdu. İsotlar da serin olduğu için zerzembede sahlanırdı.Küpler sık sık kontrol edilip, bozulmamaları için dikkat edilirdi.Aynı evde yaşayan; anne baba ve evli kardeşler , eşleri ve çocukları ile birlikte ortaklaşa bu yiyecekleri biribirinden saklamadan, biribirini kıskandırmadan, israf etmeden kullanarak,toplu yaşama kuralının çok güzel bir örneğini verirlerdi. Bu güzel paylaşım ve eşitlik kurallarını ,yaşamlarında uygulayarak, çocuklarını da bu düzen içinde yetiştirerek aile birliğini sağlarlardı.

 


  Bu yapıdaki bir Urfa evinde yıl boyunca sadece; et, sebze ve meyve alarak yaşamak mümkündü. Farklı bir açıdan düşünürsek , hiç alış veriş yapmadan yaşamlarını aylarca sürdürebilirlerdi. 

 


Evlerimiz “apartman dairesi”zehredamımız zerzembemiz “market” bizlerde” çekirdek aile” olduk.Paylaşmayı, dostluğu, bitlikte yaşamanın kurallarını unuttuk. Genel bir ifade ile geçmişimizi unuttuk. Geçmişini bilmeyen, geleceğini yaşayamaz” ilkesindenden de koptuk.

 

 

Edibe Aydın (Kahya)

 

 
Etiketler: ZEHREDAMI, , ve, ZERZEMBE’, yi, UNUTTUK, MARKETE, TESLİM, OLDUK,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Ocak 2022
Eski Türkiye’ de Yetişen Bir Genç Kız Nasıl Meslek Sahibi Oluyordu
03 Aralık 2021
Avrupa'da Engelliler Her Yerde Rahat Dolaşabiliyor Ya Bizdekiler Ne Yapıyor ?
12 Kasım 2021
Nezire Dayze İlana Mı (S) Çatala Mı (Y) Bindi
05 Kasım 2021
Önce İyi Öğretmen Sonra Nitelikli Eğitim
15 Ekim 2021
Sıcak Pidenin Isıttığı Kalpler
08 Ekim 2021
Taşımalı Eğitim İlkokuldaki Sosyalleşmeyi Olumsuz Etkilediği Gibi Köyden Kente Göçü De Hızlandırıyor
01 Ekim 2021
Okullarda Serbest Kıyafet Mi Yoksa Forma Mı ? Sorusuna Cevap Veriyorum
24 Eylül 2021
Bu Ülkenin Çocuklarına Kim Sahip Çıkacak ?
17 Eylül 2021
Eğitim Mi ? Öğretim Mi ?
20 Ağustos 2021
AŞURENİN İFADE ETTİĞİ GERÇEK ANLAMI BİLİYOR MUSUNUZ?
06 Ağustos 2021
NETİCE NİNEYİ YATAKTAN KURTARAN MUZİCE DOKTOR
23 Temmuz 2021
VEZİR HAMAMI , SULTAN HAMAMI , ARASA HAMAMI , CINCIKLI HAMAM , SERÇE HAMAMI , VELİ BEY HAMAMI ,ŞABAN HAMAMI
09 Temmuz 2021
SICAK YAZ GÜNÜ URFA’ DA KUYU SUYU İLE ÇİMDİNİZ Mİ ?
02 Temmuz 2021
BAĞDA HAYMADA YATTINIZ MI?
25 Haziran 2021
BEDİÜZZAMAN’ DA KUR’ AN OKUYAN ÇOCUK KİMDİR ?
18 Haziran 2021
BEDİÜZZAMAN’ DA KUR’ AN OKUYAN ÇOCUK KİMDİR ?
14 Haziran 2021
BİYAMBALIÇININ SESİNİ HATIRLIYOR MUSUNUZ
11 Haziran 2021
RAHİME TEYZE URFA’ DAN İSTANBUL’ A OTOBÜSLE GİDERSE
04 Haziran 2021
URFA’ NIN BALCANLA DOSTLUĞU
29 Mayıs 2021
29 MAYIS 1453
28 Mayıs 2021
SU İLE HAYAT FELSEFESİNİN İLİŞKİSİ
13 Mayıs 2021
TELAŞSIZ BAYRAMI NEŞESİZ KUTLUYORUZ
07 Mayıs 2021
URFA’ DA ULUCAMİ’ DEN TOPUN PATLAMASINI HATIRLIYOR MUSUNUZ
02 Mayıs 2021
KOMŞU EKMEĞİ Mİ, ÇARŞI EKMEĞİ Mİ?
23 Nisan 2021
BİR DÜNYA BIRAKIN BİZ ÇOCUKLARA
11 Nisan 2021
URFAM GURURLAN
09 Nisan 2021
11 N İ S A N
02 Nisan 2021
YÜREKTEN DUA EDENİN SESİNİ ALLAH DUYAR VE BİRİNE DUYURUR
26 Mart 2021
URFA ADINI DUYUNCA
19 Mart 2021
YİRMİ YEDİ KİŞİNİN DOĞUM GÜNÜNÜ AYNI GÜN KUTLANIR MI ?
12 Mart 2021
7 Sayısının Hayatımızdaki Yeri
05 Mart 2021
GÜNÜMÜZDE KADIN TOPLUMUN NERESİNDE
26 Şubat 2021
BİRİMİZİN REFAHA ULAŞMASI HERKESİN REFAHA ULAŞMASI DEMEKTİR.
19 Şubat 2021
AŞKINI SANATINA YANSITAN MİMAR SİNAN’ IN ÖYKÜSÜNÜ MUTLAKA OKUYUNUZ
12 Şubat 2021
BİR LİSAN BİR İNSAN, İKİ LİSAN İKİ İNSAN VE ÜÇ LİSAN ÜÇ İNSAN
05 Şubat 2021
BABOYIN DAĞI
29 Ocak 2021
DEVLET MALINI GEREKSİZ KULLANIRSAK KAÇ KİŞİYE HESAP VERECEĞİNİZİ BİLİYOR MUSUNUZ ?
22 Ocak 2021
İÇTİĞİMİZ BİR BARDAK ÇAYIN NELERİ BAŞARDIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ ?
15 Ocak 2021
ANNEME KİM BAKACAKTI ?
08 Ocak 2021
İYİLİĞİ UNUTMAYAN SADECE İNSANLAR MI ?
01 Ocak 2021
Siz Hiç Tandır Yorganın Altında Uyudunuz Mu ?
25 Aralık 2020
Çıra Kürsüsü
18 Aralık 2020
ÖĞRENCİYE SINAVDAN “ SIFIR” VERMEK DOĞRU MU?
11 Aralık 2020
URFA’ YA NEDEN GİTMELİYİM ? DİYENLERE AŞAĞIDAKİ CEVABI GÖNDERİR MİSİNİZ?
04 Aralık 2020
KÖYDEKİ BAYRAK ŞEHİRDEKİNDEN FARKLI MI DALGALANIYOR
27 Kasım 2020
ÇOCUĞUN EĞİTİMİNDE AİLENİN ÖNEMİ DİYİNCE AKLIMIZA NELER GELİYOR ?
20 Kasım 2020
DİLEK ALLAH’ TAN NE DİLEDİ BEN ALLAH’ TAN NE DİLEDİM
13 Kasım 2020
URFA’ DA KUŞLAR VE DERTLİ EŞLER
06 Kasım 2020
URFALI GENÇ EVLENİRKEN ALTIN ALACAK PARASI YOKSA NE YAPAR
30 Ekim 2020
BAYRAM TÖRENİNE KATIL Kİ ; CUMHURİYETİ KORUYABİLESİN.
23 Ekim 2020
KEDİ NASIL CERRAHLIK YAPTI
16 Ekim 2020
BEN BI UŞAHLARLA MEKİRE DÜŞMİŞEM
09 Ekim 2020
TAŞIMALI EĞİTİM KÖYDEN KENTE GÖÇÜ HIZLANDIRIYOR
02 Ekim 2020
NİTELİKLİ İNSANLARI HANGİ EĞİTİM SİSTEMİ İLE YETİŞTİREBİLİRİZ
25 Eylül 2020
SİZİN EVDE ŞİRE YAPILDI MI
18 Eylül 2020
ÇOCUĞUN EĞİTİMİNDE AİLENİN ÖNEMİ DİYİNCE AKLIMIZA NELER GELİYOR ?
11 Eylül 2020
ÇOCUĞUN EĞİTİMİNDE AİLENİN ÖNEMİ DİYİNCE AKLIMIZA NELER GELİYOR ?
28 Ağustos 2020
VURMA ZALIM VURMA BEN URFALIYAM
14 Ağustos 2020
EVİMİZ OKULA YAKIN OLSUN EĞİTİMDEKİ KARMAŞA SON BULSUN
07 Ağustos 2020
URFA’ DA SİNEK TİCARETİ YAPILDIĞINI NDAN HABERİNİZ VAR MI?
30 Temmuz 2020
TARTIŞMA ANINDA NASIL SAKİNLEŞEBİLİRSİNİZ
24 Temmuz 2020
EVLENECEK OLAN GENÇLER VE AİLELERİNE GÖZLEMLERİME DAYANARAK SESLENMEK İSTİYORUM
17 Temmuz 2020
TIRNİK İSO KUTTİK CEMO İLE CEMELDEN CEMELE KONİŞİKEN BEN UŞAHTIM
10 Temmuz 2020
URFA’ DA KORONA İLE MÜCADELE BÖYLE Mİ YAPILIYOR?
03 Temmuz 2020
URFALICA ÇİÇEKLERİN ADLARINI BİLİMİSİZ ?
25 Haziran 2020
NİTELİKLİ İNSANLARI HANGİ EĞİTİM SİSTEMİ İLE YETİŞTİREBİLİRİZ
19 Haziran 2020
GELECEĞİMİZİN GÜVENCESİ ÇOCUKLARIMIZI BİLİNÇLİ EĞİTMEZSEK ÜLKEMİZİN GELECEĞİ GÜVENDE OLABİLİR Mİ
11 Haziran 2020
URFA ANLATILMAZ YAŞANIR
05 Haziran 2020
ANNE BABA OLARAK EN ÖNEMLİ GÖREVİMİZİN NE OLDUĞUNU BİLİYOR MUYUZ?
Haber Yazılımı